Usługa dostępu sieciowego do czasopism Institute of Physics („IOP”) z opcją publikowania otwartego w latach 2026-2028 dla konsorcjum instytucji akademickich

Prawnym uzasadnieniem zastosowania trybu na zamówienie z wolnej ręki jest wystąpienie przesłanek zawartych w Art. 214 ust. 1 pkt 1) lit. a) i b) Ustawy Prawo zamówień publicznych z dnia 11 września 2019 r. Zamówienie może być zrealizowane wyłącznie przez jednego wykonawcę - Institute of Physics Publishing Limited, wydawcę czasopism Institute of Physics („IOP”), który posiada prawo wyłączności w zakresie dystrybucji czasopism IOP oraz usługi publikowania otwartego w tych czasopismach dla polskich instytucji akademickich, na wykonawca przedłożył stosowne oświadczenie (w załączeniu). Czasopisma te mogą być udostępniane sieciowo tylko z serwera wydawcy, w związku z czym wydawca jest faktycznie, z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze oraz z przyczyn związanych z ochroną praw autorskich, jedynym źródłem tych zasobów i decyduje o sposobie ich dystrybucji.
Brak innego możliwego wykonawcy zamówienia został dodatkowo sprawdzony przez ICM poprzez rozpoznanie usług oferowanych przez różnych dostawców lub dystrybutorów zasobów naukowych w Polsce i na świecie oraz sposobu realizacji podobnych zamówień w innych krajach. Z rozpoznania tego wynika, że nie istnieje rozsądne rozwiązanie alternatywne lub rozwiązanie zastępcze. Czasopisma IOP stanowią jedno z podstawowych i niezbędnych źródeł wiedzy dla pracowników naukowych w instytucjach akademickich, które prowadzą działalność naukową w dziedzinie fizyki i przystępują do zakupu konsorcyjnego. Czasopisma te mają charakter specjalistyczny i zawierają w większości oryginalne i unikalne wyniki badań naukowych chronionych prawami autorskimi, co powoduje, że nie mogą być zastąpione zasobami innego wydawcy. Rozwiązaniem alternatywnym dla zakupu kolekcji czasopism z opcją publikowania dla konsorcjum jest zakup czasopism na zasadzie indywidualnych prenumerat przez poszczególne instytucje oraz zakup usługi publikowania indywidualnego przez poszczególnych autorów, ale koszt wszystkich prenumerat i publikowania indywidualnego przekraczałby wielokrotnie koszt licencji konsorycyjnej, dlatego rozwiązanie takie nie jest rozsądne. Innym rozwiązaniem jest zakup dostępu do baz danych agregujących wybrane czasopisma różnych wydawców, ale bazy te nie oferują publikowania i nie mogą zastąpić dostępu do kolekcji czasopism na serwerach wydawców, gdyż nie zawierają wszystkich czasopism, a przede wszystkim nie zawierają najnowszych wydań (z bieżącego roku lub z kilku ostatnich lat), które są kluczowe przy prowadzeniu badań w zakresie nauk przyrodniczych i technicznych.
Ponadto brak konkurencji nie jest wynikiem celowego zawężenia parametrów zamówienia. Zakup czasopism IOP z opcją publikowania otwartego dla konsorcjum instytucji akademickich jest corocznie zlecany i dofinansowywany przez MNiSW w ramach programu Wirtualna Biblioteka Nauki realizowanego przez ICM. Zakres przedmiotu zamówienia nie był przez ICM w jakikolwiek sposób zawężany i wynika z zakresu zlecenia MNiSW oraz zapotrzebowania instytucji uczestniczących w zakupie konsorcyjnym.